Dwie tragiczne rocznice

  • Wydrukuj
  • Email
  • Dwie tragiczne rocznice. Wiosną 1940 roku, władze sowieckie przystąpiły do systematycznej eksterminacji polskich jeńców z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Zbrodnia Katyńska to dokonany przez funkcjonariuszy policji politycznej Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich mord na blisko 22 tysiącach obywateli państwa polskiego. Ofiary zbrodni to ok. 14,5 tys. polskich oficerów oraz 7,3 tys. osób cywilnych. Mimo że do dziś nie ma pełnej dokumentacji dotyczącej okoliczności sowieckiej zbrodni na polskich jeńcach, to zachowane strzępki informacji pozwalają na stosunkowo dokładne odtworzenie ich losów między jesienią 1939 a wiosną 1940 r. Kluczowe dla rekonstruowania nastrojów w obozach jenieckich są osobiste zapiski odnalezione później w dołach śmierci, listy do rodzin, ale także raporty władz sowieckich oraz relacje nielicznych ocalałych. Cel tej zbrodni był jednoznaczny: fizyczna eksterminacja polskich patriotów – oficerów Wojska Polskiego, policjantów itd. – miała nie dopuścić do odrodzenia się państwa polskiego. Władze ZSRS wiedziały bowiem, że ludzie ci – mimo osadzenia w obozach i więzieniach – z walki o wolną Polskę nie zrezygnowali i nie zrezygnują. Wśród zamordowanych znajdowali się liczni naukowcy, lekarze, inżynierowie, artyści. 10 kwietnia 2010 roku w katastrofie samolotu pod Smoleńskiem zginął prezydent RP Lech Kaczyński, jego żona Maria Kaczyńska oraz 94 inne osoby, wśród nich wielu wysokich urzędników państwowych i dowódców wojskowych; polska delegacja leciała na uroczystości 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej. Wspomnijmy ofiary tej katastrofy, które leciały uczcić polskich oficerów, zamordowanych przez sowieckich oprawców w Katyniu.Lech Kaczyński – prezydent RP Maria Kaczyńska – małżonka prezydenta RP Ryszard Kaczorowski – ostatni prezydent RP na uchodźstwie Krzysztof Putra – wicemarszałek Sejmu RP Jerzy Szmajdziński – wicemarszałek Sejmu RP Krystyna Bochenek – wicemarszałek Senatu RP Janusz Kochanowski – rzecznik praw obywatelskich Janusz Krupski – kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Janusz Kurtyka – prezes Instytutu Pamięci Narodowej Sławomir Skrzypek – prezes Narodowego Banku Polskiego Maciej Płażyński – poseł, prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” Władysław Stasiak – szef Kancelarii Prezydenta RP Aleksander Szczygło – szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Paweł Wypych – sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Stanisław Komorowski – podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Andrzej Kremer – podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Tomasz Merta – podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Mariusz Handzlik – podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Andrzej Przewoźnik – sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Posłowie Leszek Deptuła Grzegorz Dolniak Grażyna Gęsicka Przemysław Gosiewski Izabela Jaruga-Nowacka Sebastian Karpiniuk Aleksandra Natalli-Świat Arkadiusz Rybicki Jolanta Szymanek-Deresz Zbigniew Wassermann Wiesław Woda Edward Wojtas Senatorowie Janina Fetlińska Stanisław Zając Przedstawiciele Rodzin Katyńskich i innych stowarzyszeń adw. Joanna Agacka-Indecka – prezes Naczelnej Rady Adwokackiej Ewa Bąkowska – wnuczka gen. bryg. Mieczysława Smorawińskiego Anna Maria Borowska – córka ppor. Franciszka Popławskiego, wiceprezes Gorzowskiej Rodziny Katyńskiej (od 6 listopada 2009) Bartosz Borowski – przedstawiciel Gorzowskiej Rodziny Katyńskiej, wnuk Anny Marii Borowskiej (syn Franciszka Borowskiego) Czesław Cywiński – prezes Światowego Związku Żołnierzy AK Edward Duchnowski – sekretarz generalny Związku Sybiraków ks. prałat Bronisław Gostomski – dziekan dekanatu Londyn-Północ, proboszcz parafii św. Andrzeja Boboli w Londynie o. Józef Joniec SchP – prezes Stowarzyszenia Parafiada ks. Zdzisław Król – kapelan Warszawskiej Rodziny Katyńskiej (1987–2007) ks. Andrzej Kwaśnik – kapelan Federacji Rodzin Katyńskich Tadeusz Lutoborski – były prezes Warszawskiej Rodziny Katyńskiej, syn ppor. Adama Lutoborskiego Bożena Mamontowicz-Łojek – prezes Polskiej Fundacji Katyńskiej Stefan Melak – prezes Komitetu Katyńskiego adw. Stanisław Mikke – wiceprzewodniczący ROPWiM, redaktor naczelny miesięcznika „Palestra” Piotr Nurowski – prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego Bronisława Orawiec-Löffler – bratanica majora Franciszka Orawca, zamordowanego w Katyniu; członkini Stowarzyszenia Rodzin Katyńskich z Podhala Katarzyna Piskorska – córka Tomasza Piskorskiego Andrzej Sariusz-Skąpski – prezes Federacji Rodzin Katyńskich Wojciech Seweryn – rzeźbiarz, autor Pomnika Ofiar Katynia w Chicago Leszek Solski – syn kpt. Kazimierza Solskiego, oficera i sportowca oraz bratanek majora Adama Solskiego, zamordowanych w Katyniu, członek Stowarzyszenia Rodzina Katyńska Teresa Walewska-Przyjałkowska – Fundacja „Golgota Wschodu” Anna Walentynowicz – działaczka Wolnych Związków Zawodowych, współzałożycielka NSZZ „Solidarność” Gabriela Zych – prezes Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Kaliszu Przedstawiciele Sił Zbrojnych RP gen. Franciszek Gągor – szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. dyw. Tadeusz Buk – dowódca Wojsk Lądowych RP gen. broni pil. Andrzej Błasik – dowódca Sił Powietrznych RP wiceadmirał Andrzej Karweta – dowódca Marynarki Wojennej RP gen. dyw. Włodzimierz Potasiński – dowódca Wojsk Specjalnych RP gen. broni Bronisław Kwiatkowski – Dowódca Operacyjny Sił Zbrojnych RP gen. bryg. Kazimierz Gilarski – dowódca Garnizonu Warszawa bp. gen. dyw. Tadeusz Płoski – katolicki biskup polowy Wojska Polskiego abp gen. bryg. Miron Chodakowski – prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego ks. płk Adam Pilch – p.o. Ewangelickiego Biskupa Wojskowego ks. ppłk pil. Jan Osiński – Ordynariat Polowy Wojska Polskiego Osoby towarzyszące ppłk Zbigniew Dębski – członek Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari, sekretarz Klubu Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari Katarzyna Doraczyńska – zastępca dyrektora gabinetu szefa Kancelarii Prezydenta, radna dzielnicy Praga-Południe w Warszawie Aleksander Fedorowicz – tłumacz języka rosyjskiego ks. Roman Indrzejczyk – kapelan prezydenta Dariusz Jankowski – aspirant w Zespole Obsługi Organizacyjnej Kancelarii Prezydenta Mariusz Kazana – dyrektor protokołu dyplomatycznego MSZ gen. bryg. Stanisław Nałęcz-Komornicki – kanclerz Orderu Wojennego Virtuti Militari płk dr hab. n. med. Wojciech Lubiński – lekarz prezydenta, rzecznik prasowy, sekretarz Rady Naukowej i z-ca komendanta Wojskowego Instytutu Medycznego Barbara Mamińska – dyrektor biura kadr i odznaczeń w Kancelarii Prezydenta Janina Natusiewicz-Mirer – sybiraczka, działaczka społeczna, dawna działaczka opozycji demokratycznej w Krakowie; osoba towarzysząca Annie Walentynowicz w podróży ks. prof. Ryszard Rumianek – rektor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Izabela Tomaszewska – dyrektor zespołu protokolarnego Kancelarii Prezydenta, odpowiedzialna w Kancelarii za kontakty pierwszej damy Janusz Zakrzeński – aktor teatralny i filmowy, członek rady programowej Związku Piłsudczyków Załoga samolotu Tu-154M mjr Robert Grzywna kpt. Arkadiusz Protasiuk por. Artur Ziętek chor. Andrzej Michalak Natalia Januszko Barbara Maciejczyk Justyna Moniuszko mł. chor. Agnieszka Pogródka-Węcławek (funkcjonariuszka Biura Ochrony Rządu wchodząca w skład załogi samolotu jako stewardesa) Funkcjonariusze Biura Ochrony Rządu ppłk Jarosław Florczak kpt. Dariusz Michałowski por. Paweł Janeczek ppor. Piotr Nosek st. chor. Artur Francuz chor. Jacek Surówka chor. Paweł Krajewski chor. Marek Uleryk. W opracowaniu wykorzystano materiały Polskiej Agencji Prasowej oraz Instytutu Pamięci Narodowej
Cmentarz w Katyniu. Fot. IPN.

Wiosną 1940 roku, władze sowieckie przystąpiły do systematycznej eksterminacji polskich jeńców z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Zbrodnia Katyńska to dokonany przez funkcjonariuszy policji politycznej Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich mord na blisko 22 tysiącach obywateli państwa polskiego. Ofiary zbrodni to ok. 14,5 tys. polskich oficerów oraz 7,3 tys. osób cywilnych.

Mimo że do dziś nie ma pełnej dokumentacji dotyczącej okoliczności sowieckiej zbrodni na polskich jeńcach, to zachowane strzępki informacji pozwalają na stosunkowo dokładne odtworzenie ich losów między jesienią 1939 a wiosną 1940 r. Kluczowe dla rekonstruowania nastrojów w obozach jenieckich są osobiste zapiski odnalezione później w dołach śmierci, listy do rodzin, ale także raporty władz sowieckich oraz relacje nielicznych ocalałych.

Cel tej zbrodni był jednoznaczny: fizyczna eksterminacja polskich patriotów – oficerów Wojska Polskiego, policjantów itd. – miała nie dopuścić do odrodzenia się państwa polskiego. Władze ZSRS wiedziały bowiem, że ludzie ci – mimo osadzenia w obozach i więzieniach – z walki o wolną Polskę nie zrezygnowali i nie zrezygnują. Wśród zamordowanych znajdowali się liczni naukowcy, lekarze, inżynierowie, artyści.

10 kwietnia 2010 roku w katastrofie samolotu pod Smoleńskiem zginął prezydent RP Lech Kaczyński, jego żona Maria Kaczyńska oraz 94 inne osoby, wśród nich wielu wysokich urzędników państwowych i dowódców wojskowych; polska delegacja leciała na uroczystości 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej.

Wspomnijmy ofiary tej katastrofy, które leciały uczcić polskich oficerów, zamordowanych przez sowieckich oprawców w Katyniu.

Bez tytułu

Lech Kaczyński – prezydent RP
Maria Kaczyńska – małżonka prezydenta RP
Ryszard Kaczorowski – ostatni prezydent RP na uchodźstwie
Krzysztof Putra – wicemarszałek Sejmu RP
Jerzy Szmajdziński – wicemarszałek Sejmu RP
Krystyna Bochenek – wicemarszałek Senatu RP
Janusz Kochanowski – rzecznik praw obywatelskich
Janusz Krupski – kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Janusz Kurtyka – prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Sławomir Skrzypek – prezes Narodowego Banku Polskiego
Maciej Płażyński – poseł, prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”
Władysław Stasiak – szef Kancelarii Prezydenta RP
Aleksander Szczygło – szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego
Paweł Wypych – sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP
Stanisław Komorowski – podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej
Andrzej Kremer – podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych
Tomasz Merta – podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Mariusz Handzlik – podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP
Andrzej Przewoźnik – sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

Posłowie

Leszek Deptuła
Grzegorz Dolniak
Grażyna Gęsicka
Przemysław Gosiewski
Izabela Jaruga-Nowacka
Sebastian Karpiniuk
Aleksandra Natalli-Świat
Arkadiusz Rybicki
Jolanta Szymanek-Deresz
Zbigniew Wassermann
Wiesław Woda
Edward Wojtas

Senatorowie

Janina Fetlińska
Stanisław Zając

Przedstawiciele Rodzin Katyńskich i innych stowarzyszeń

adw. Joanna Agacka-Indecka – prezes Naczelnej Rady Adwokackiej
Ewa Bąkowska – wnuczka gen. bryg. Mieczysława Smorawińskiego
Anna Maria Borowska – córka ppor. Franciszka Popławskiego, wiceprezes Gorzowskiej Rodziny Katyńskiej (od 6 listopada 2009)
Bartosz Borowski – przedstawiciel Gorzowskiej Rodziny Katyńskiej, wnuk Anny Marii Borowskiej (syn Franciszka Borowskiego)
Czesław Cywiński – prezes Światowego Związku Żołnierzy AK
Edward Duchnowski – sekretarz generalny Związku Sybiraków
ks. prałat Bronisław Gostomski – dziekan dekanatu Londyn-Północ, proboszcz parafii św. Andrzeja Boboli w Londynie
o. Józef Joniec SchP – prezes Stowarzyszenia Parafiada
ks. Zdzisław Król – kapelan Warszawskiej Rodziny Katyńskiej (1987–2007)
ks. Andrzej Kwaśnik – kapelan Federacji Rodzin Katyńskich
Tadeusz Lutoborski – były prezes Warszawskiej Rodziny Katyńskiej, syn ppor. Adama Lutoborskiego
Bożena Mamontowicz-Łojek – prezes Polskiej Fundacji Katyńskiej
Stefan Melak – prezes Komitetu Katyńskiego
adw. Stanisław Mikke – wiceprzewodniczący ROPWiM, redaktor naczelny miesięcznika „Palestra”
Piotr Nurowski – prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego
Bronisława Orawiec-Löffler – bratanica majora Franciszka Orawca, zamordowanego w Katyniu; członkini Stowarzyszenia Rodzin Katyńskich z Podhala
Katarzyna Piskorska – córka Tomasza Piskorskiego
Andrzej Sariusz-Skąpski – prezes Federacji Rodzin Katyńskich
Wojciech Seweryn – rzeźbiarz, autor Pomnika Ofiar Katynia w Chicago
Leszek Solski – syn kpt. Kazimierza Solskiego, oficera i sportowca oraz bratanek majora Adama Solskiego, zamordowanych w Katyniu, członek Stowarzyszenia Rodzina Katyńska
Teresa Walewska-Przyjałkowska – Fundacja „Golgota Wschodu”
Anna Walentynowicz – działaczka Wolnych Związków Zawodowych, współzałożycielka NSZZ „Solidarność”
Gabriela Zych – prezes Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Kaliszu

Przedstawiciele Sił Zbrojnych RP

gen. Franciszek Gągor – szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
gen. dyw. Tadeusz Buk – dowódca Wojsk Lądowych RP
gen. broni pil. Andrzej Błasik – dowódca Sił Powietrznych RP
wiceadmirał Andrzej Karweta – dowódca Marynarki Wojennej RP
gen. dyw. Włodzimierz Potasiński – dowódca Wojsk Specjalnych RP
gen. broni Bronisław Kwiatkowski – Dowódca Operacyjny Sił Zbrojnych RP
gen. bryg. Kazimierz Gilarski – dowódca Garnizonu Warszawa
bp. gen. dyw. Tadeusz Płoski – katolicki biskup polowy Wojska Polskiego
abp gen. bryg. Miron Chodakowski – prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego
ks. płk Adam Pilch – p.o. Ewangelickiego Biskupa Wojskowego
ks. ppłk pil. Jan Osiński – Ordynariat Polowy Wojska Polskiego

Osoby towarzyszące

ppłk Zbigniew Dębski – członek Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari, sekretarz Klubu Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari
Katarzyna Doraczyńska – zastępca dyrektora gabinetu szefa Kancelarii Prezydenta, radna dzielnicy Praga-Południe w Warszawie
Aleksander Fedorowicz – tłumacz języka rosyjskiego
ks. Roman Indrzejczyk – kapelan prezydenta
Dariusz Jankowski – aspirant w Zespole Obsługi Organizacyjnej Kancelarii Prezydenta
Mariusz Kazana – dyrektor protokołu dyplomatycznego MSZ
gen. bryg. Stanisław Nałęcz-Komornicki – kanclerz Orderu Wojennego Virtuti Militari
płk dr hab. n. med. Wojciech Lubiński – lekarz prezydenta, rzecznik prasowy, sekretarz Rady Naukowej i z-ca komendanta Wojskowego Instytutu Medycznego
Barbara Mamińska – dyrektor biura kadr i odznaczeń w Kancelarii Prezydenta
Janina Natusiewicz-Mirer – sybiraczka, działaczka społeczna, dawna działaczka opozycji demokratycznej w Krakowie; osoba towarzysząca Annie Walentynowicz w podróży
ks. prof. Ryszard Rumianek – rektor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
Izabela Tomaszewska – dyrektor zespołu protokolarnego Kancelarii Prezydenta, odpowiedzialna w Kancelarii za kontakty pierwszej damy
Janusz Zakrzeński – aktor teatralny i filmowy, członek rady programowej Związku Piłsudczyków

Załoga samolotu Tu-154M

mjr Robert Grzywna
kpt. Arkadiusz Protasiuk
por. Artur Ziętek
chor. Andrzej Michalak
Natalia Januszko
Barbara Maciejczyk
Justyna Moniuszko
mł. chor. Agnieszka Pogródka-Węcławek (funkcjonariuszka Biura Ochrony Rządu wchodząca w skład załogi samolotu jako stewardesa)

Funkcjonariusze Biura Ochrony Rządu

ppłk Jarosław Florczak
kpt. Dariusz Michałowski
por. Paweł Janeczek
ppor. Piotr Nosek
st. chor. Artur Francuz
chor. Jacek Surówka
chor. Paweł Krajewski
chor. Marek Uleryk.

W opracowaniu wykorzystano materiały Polskiej Agencji Prasowej oraz Instytutu Pamięci Narodowej